Johan Simons

Johan Simons

Ontworteld zijn is een drama


Er zijn auteurs die ik nu pas aandurf als regisseur. Tsjechov is daar één van. We gaan zijn Kersentuin ensceneren, wat natuurlijk een klassieker is uit het toneelrepertoire. Vandaag voel ik me rijp genoeg om die taak tot een goed einde te brengen. Dat zeg ik niet uit valse bescheidenheid – dat is gewoon zo. Een ander voorbeeld is King Lear van Shakespeare. Dat heb ik in München gedaan, maar achteraf beschouwd was het niet goed genoeg. Die titel blijft dus nog even op mijn lijstje staan. Ik heb er als het ware al eens voor geoefend. Beide stukken gaan over loslaten, zij het elk op een andere manier. Bij Shakespeare gaat het over de pijnlijke noodzaak om, op het einde van een leven, alle ballast overboord te gooien. Tsjechov bekijkt de mens meer vanop afstand, met ironie ook.

Het bijzondere aan De kersentuin is dat het om een verhaal gaat dat zichzelf meteen ook overstijgt. Alles speelt zich af op het Russische platteland omstreeks 1900, waarbij de eigenaars van een landhuis dusdanig in de schulden zitten dat ze hun eigendom moet verkopen, inclusief een uitgestrekte boomgaard. Tsjechov wist waarover hij schreef: als zestienjarige had hij meegemaakt hoe zijn eigen moeder zich in de schulden werkte. Het stuk is dus deels autobiografisch geïnspireerd, maar het heeft ook een veel grotere dimensie. Tsjechov laat zien hoe de oude Russische adel plaats moet ruimen voor een nieuw politiek systeem: het communisme.

Wij leven natuurlijk in een andere tijd, met het neoliberalisme als een mondiaal fenomeen. Ik ben ervan overtuigd dat ook dat systeem op zijn laatste benen loopt. Je merkt nu al dat er grote spanningen zijn tussen ‘zij die hebben’ en ‘zij die niet hebben’ – de habenichts. Mensen die niets bezitten, hebben ook niets te verliezen. Dan is een opstand nooit veraf.

Ik herken in De kersentuin veel uit mijn eigen levensverhaal. Meer bepaald hoe ik Elsie, mijn vrouw, heb ontmoet. Ik kom uit een klein dorp, ‘dichtgeplakt met kranten’ zoals ze in Nederland zeggen. Maar zij is van adel en komt uit een heel voorname familie die nauwe betrekkingen onderhield met het koninklijke hof. Een CHU-familie, zo werd toen gezegd, wat sloeg op hun politieke strekking: de Christelijk-Historische Unie. Ondertussen bestaat die partij niet meer – ze is jaren geleden gefuseerd met enkele andere partijen tot het CDA, zeg maar de Nederlandse christendemocraten. Ik vermeld het hier zo expliciet omdat het illustreert hoe alles uiteindelijk vergankelijk is, net zoals bij Tsjechov.

Als eenvoudige dorpsjongen probeerde ik me zo chique mogelijk te gedragen, telkens wanneer ik op bezoek kwam bij mijn schoonfamilie. Ik leerde al snel dat er in dat milieu heel andere regels en wetten heersten – het leek soms wel een feodaal systeem. Elkaar ‘smakelijk eten’ wensen voor de maaltijd, dat paste niet.
Laat staan je stem verheffen. En zeker Elsie’s grootvader had zo zijn eigen manier om iedereen in het gareel te houden. Om een voorbeeld te geven: een keer had hij aangekondigd dat de hele familie op vakantie zou gaan. Iedereen had zijn koffer gepakt en wachtte in de volgeladen auto. Waarop grootvader de autosleutels uit het contact haalde en doodleuk zei: “Pak alles maar weer uit. We gaan niet op vakantie. Dit was om jullie te leren met teleurstellingen om te gaan.”
Zulke dingen.

Het heeft natuurlijk ook iets moois: tradities. Hoe bepaalde waarden worden doorgegeven, van generatie op generatie. Ikzelf hoop bijvoorbeeld dat mijn zonen ooit in ons huis in Varik zullen wonen. Dat huis, een oud schooltje, is nu al zesentwintig jaar onze thuis. Maar ergens weet ik al dat het niet zo zal gebeuren. In dat opzicht heb ik het iets moeilijker dan mijn vrouw: om dingen los te laten. Misschien wel door onze verschillende opvoeding.

Dat is de essentie, denk ik, van De kersentuin. Het gaat over families die ontworteld geraken, tegen hun wil in. Als dat niet actueel is. Het is een van de drama’s van onze tijd.

Groet, Johan


Bron: NTGent Magazine november – december 2015. De kersentuin was op 15 januari 2016 in het Parktheater te zien.
NTGent is in theaterseizoen 16/17 te zien met diverse voorstellingen, waaronder Kroniek, Platform en Onderworpen.


Alle verhalen? Klik op de afbeelding


 

Winkelmandje

U heeft geen voorstellingen in uw winkelmandje.

Deze site gebruikt cookies

We gebruiken cookies om uw bezoek aan deze website zo plezierig mogelijk te maken. We onthouden bijvoorbeeld uw persoonlijke instellingen. Ook gebruiken we Google Analytics om inzage te krijgen in de gebruiksvriendelijkheid van de website en deze vervolgens te kunnen verbeteren.

Meer informatie

X

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.